Nieuw: nu ook lokaal aandacht voor ZZP’ers

foto: Pierre Spaninks

Landelijk was er al langer het nodige te doen over zelfstandigen zonder personeel. En in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen krijgt nu ook de lokale politiek er oog voor. Zwolitico legde de verkiezingsprogramma’s voor aan stadgenoot Pierre Spaninks, die landelijk bekendheid geniet als ZZP-expert. Wat bakken de partijen ervan, en hoe stemt hij straks zelf?

Gemeenteraden hadden nooit veel belangstelling voor zzp’ers

Over zzp’ers is veel te doen. Met name over hun positie op de arbeidsmarkt en over hun plek in het sociaal stelsel. Politiek speelt de discussie zich vooral af op landelijk niveau. Daar worden nu eenmaal de grote lijnen uitgezet, en de gemeente heeft dan maar te volgen. Vandaar dat gemeenteraden nooit veel belangstelling hebben gehad voor het onderwerp.

Nu zien we zzp’ers wel terug in Zwolse verkiezingsprogramma’s

De laatste jaren is echter steeds duidelijker geworden dat er juist lokaal van alles speelt rond zzp’ers waar de gemeente het verschil bij kan maken. Ook in Zwolle zijn er partijen die dat in de gaten hebben gekregen, en in hun programma’s zien we dat terug. Nog even afgezien van wat ze er dan over zeggen: dat vind ik winst.

Landelijk zijn de politieke scheidslijnen duidelijk

In de landelijke politiek zijn de scheidslijnen duidelijk, als het over zzp’ers gaat. De VVD en D66 zien van oudsher zzp’ers als zelfstandige ondernemers die vooral hun eigen keuzes moeten kunnen maken. De PvdA zit samen met GroenLinks en de SP meer op het spoor van de uitgebuite werkenden. Het CDA en de ChristenUnie leunen nu eens naar de ene, dan weer naar de andere kant.

 Een op de tien werkenden in de stad is zzp’er

Zwolle telt momenteel tegen de achtduizend zelfstandigen zonder personeel. Een op de tien werkenden in de stad is zzp’er. Nog steeds iets minder dan het landelijk gemiddelde van een op de acht, maar vergeleken met een jaar of vijf geleden heeft Zwolle een inhaalslag gemaakt.

In Zwolle spelen zelfde sentimenten over zzp’ers als landelijk

Lokaal spelen hier natuurlijk deels dezelfde sentimenten over zzp’ers als landelijk. Je kunt het partijen in de gemeenteraad niet kwalijk nemen dat zij bij zo’n relatief nieuw en onbekend onderwerp terugvallen op Haagse standpunten.

Analyses en stellingen waar Zwolse politici over nadachten

Des te mooier is het om in de verkiezingsprogramma’s voor 2018-2022 analyses en stellingnames aan te treffen waar Zwolse politici zelf over nagedacht hebben. Laten we de programma’s maar eens langslopen, gewoon in de volgorde van het stembiljet.

ChristenUnie: ‘Mensen die niet rond kunnen komen’

De ChristenUnie besteedt op twee plekken aandacht aan zzp’ers. Onder het kopje ‘Werken in Zwolle’ gaat het erover dat zowel grote internationale ondernemingen als mkb’ers, zzp’ers en startups volop de kans moeten krijgen om tot bloei te komen. ‘Zij zijn de verschaffers van werkgelegenheid.’

En in de paragraaf ‘Meedoen, ook bij armoede’ benadrukt de ChristenUnie dat de gemeente in haar beleid aandacht moet besteden aan doelgroepen die te maken hebben met nieuwe armoede, ‘zoals zzp’ers of mensen met een baan die eigenlijk niet rond kunnen komen.’

Daarmee zit de ChristenUnie lokaal op dezelfde dubbele lijn als landelijk. Niks mis mee, want net zo goed als er een meerderheid is van zzp’ers die het prima doen en zich uitstekend kunnen redden, is er een (gelukkig kleine) minderheid die daar moeite mee heeft en die steun verdient.

Partij van de Arbeid: ‘Opdrachten van de gemeente’

De Partij van de Arbeid heeft in haar programma een korte paragraaf over ‘Ondernemers’. Zowel het midden- en kleinbedrijf als zzp’ers maken volgens de sociaaldemocraten een belangrijk deel uit van de innovatie, verduurzaming en groei van de Zwolse economie en werkgelegenheid.

Volgens de partij zijn het economisch nog steeds lastige tijden, en daarom wil ze deze groep zelfstandige ondernemers extra steun bieden. ‘Dat kan bijvoorbeeld door zzp’ers makkelijker in staat te stellen mee te dingen naar opdrachten van de gemeente.’ De ondernemende zzp’er zal dat als muziek in de oren klinken.

Net als de ChristenUnie heeft ook de PvdA er oog voor dat zzp’ers behoefte hebben aan bepaalde zekerheden. Opvallend is dat de partij lokaal meer dan landelijk daarvoor aan wil sluiten bij het eigen initiatief van ondernemers. Zwolle telt inmiddels vier ‘broodfondsen’ waarin zij elkaar onderling financieel steunen in geval van ziekte en tijdelijke arbeidsongeschiktheid. Dat wil de PvdA graag stimuleren.

Ook wil de PvdA dat de gemeente samen met ervaren ondernemers startende zzp’ers gaat ondersteunen om problemen te voorkomen. Steeds meer ondernemers kampen volgens de partij met oplopende schulden. Die zouden in aanmerking moeten komen voor kosteloze schuldhulpverlening, ‘zonder dat dit verplicht tot stopzetting van het bedrijf’.

Vooral dat laatste is een belangrijke stellingname, omdat de gemeente daar als uitvoerder van het Besluit bijstandverlening zelfstandigen echt wat aan kan doen.

VVD: ‘Banenmotor stimuleren’

Anders dan de voorgaande twee partijen noemt de VVD zzp’ers niet als zodanig. In de pararaaf ‘Zwolle werkt’ stellen de liberalen in zijn algemeenheid dat ondernemers van de gemeente ruim baan moeten krijgen om te ondernemen.

Onder het kopje ‘Banen’ noemt de Zwolse VVD het hebben van een baan ‘een van belangrijkste invullingen van je leven’. Daarom moet de gemeente ‘de banenmotor Zwolle’ stimuleren. Even verderop, als het gaat over ‘Werken moet lonen’ stelt de VVD dat het aantrekkelijker is om de stap naar ‘een betaalde baan’ te maken dan in een uitkering vast te blijven zitten.

Nu denkt de gemiddelde Nederlander bij ‘een betaalde baan’ eerder aan de langer durende relaties tussen een werknemer en een werkgever dan aan de los-vaste opdrachten waar zzp’ers de kost mee verdienen. Voor de gemiddelde Zwollenaar zal dat niet anders zijn.

Lokaal lijkt de VVD daarmee minder oog te hebben voor zzp’ers dan landelijk, waar zij in het programma voor de Tweede Kamerverkiezingen hun eigen paragraaf kregen met veel behartigenswaardige woorden.

D66: ‘Verborgen werkloosheid’

Als het over zzp’ers gaat, opereert D66 landelijk in de frontlinie van de politiek. Daaraan afgemeten heeft de partij in het programma voor de gemeenteraadsverkiezingen niet veel te melden. Net als de VVD lijkt D66 lokaal nogal aan ‘banen’ te hechten.

Onder het kopje ‘Meer perspectief voor ouderen’ lezen we dat steeds meer mensen tussen de 50 en 67 jaar een baan zoeken en dat het perspectief voor 50- plussers niet altijd goed is. ‘Ook speelt er soms verborgen werkloosheid onder ouderen, bijvoorbeeld als een baan in loondienst er niet meer inzit en mensen als ZZP-er starten.’

D66 wil daarom meer aandacht voor voor ouderen op de arbeidsmarkt. ‘De gemeente kan vooroordelen proberen weg te nemen en ondernemers stimuleren om ouderen aan te nemen.’

Ouderen die voor het zzp-schap kiezen bestempelen als gedwongen zelfstandigen en verborgen werklozen? Als D66 dat in de Tweede Kamer zou doen, zou het dringen worden rond de interruptiemicrofoon. En terecht.

Een betere beurt maken de Zwolse D66’ers als het gaat om schuldhulpverlening. Zij beklemtonen dat inwoners met een tijdelijk contract en zzp’ers in financiële nood dezelfde schuldhulpverlening verdienen als mensen met een vast contract. Straks in de raad zouden ze daar dus samen met hun collega’s van de PvdA snel stappen in kunnen zetten.

SP: ‘Echt zelfstandig zijn’

Landelijk horen we de Socialistische Partij vooral over mensen tegen wil en dank zzp’er zijn geworden en die er niet in slagen als zelfstandige een fatsoenlijk inkomen te genereren. Die (gelukkig kleine) kleine minderheid duikt ook op in het programma van de afdeling Zwolle.

Maar waar die bezorgdheid landelijk vaak vergezeld gaat van een pleidooi om mensen die het als zzp’er niet redden zo gauw mogelijk aan een vaste baan te helpen, staat die hier in het perspectief van zorgen dat mensen weer hun eigen broek op kunnen houden.

De Zwolse SP wil dat zzp’ers en andere kleine zelfstandigen die onverhoopt in de bijstand terechtkomen, worden geholpen er weer uit te komen en eruit te blijven, ‘zodat zij als zelfstandige echt zelfstandig kunnen zijn.’ Meer dan dat staat er ook niet in het programma over zzp’ers, maar dat het er staat is opmerkelijk.

CDA: ‘Mensen die buiten de boot vallen’

Het CDA lijkt in zijn programma voor de raadsverkiezingen de zzp’ers helemaal te zijn vergeten. Had iemand aan hen gedacht, dan hadden ze prima genoemd kunnen worden in de paragraaf over ‘Waardering en zingeving’. Die gaat over ‘mensen die buiten de boot vallen als het gaat om arbeidsparticipatie.’

Om die groep er weer bij te betrekken wil het CDA dat de gemeente een netwerk bouwt en onderhoudt tussen ‘werkgevers, onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties’. Als het CDA zich al heeft gerealiseerd dat mensen ook ‘mee kunnen doen’ buiten loondienst, via het zelfstandig ondernemerschap van de zzp’er, dan is dat hier onbenoemd gebleven.

GroenLinks: ‘Armoederegelingen’

Landelijk ziet GroenLinks de zzp’er eerder als iemand die niet voor zichzelf kan opkomen en die geholpen moet worden dan als een bewust zelfstandige ondernemer. Blijkens het verkiezingsprogramma is dat lokaal niet anders.

De enige keer dat GroenLinks zzp’ers noemt is in de alinea over ‘Zwolle sociale stad’. Daar figureren ze als voorbeeld van mensen ‘met wisselende inkomsten’ die niet lekker passen in de ‘armoederegelingen’.

‘Mensen mogen niet in financiële problemen komen omdat de overheid het tempo van de wisselingen niet kan bijbenen,’ vindt de partij. Daar zal niemand het mee oneens zijn, maar of de vele zzp’ers die ik ken die op GroenLinks stemmen zich in dat zielige beeld herkennen, lijkt me de vraag.

Swollwacht: ‘Passende banen’

De enige lokale partij die in Zwolle aan de verkiezingen meedoet is Swollwacht. Je zou denken dat dat mogelijkheden biedt voor een authentiek geluid over zelfstandig ondernemerschap en over zzp’ers, maar in deze ronde komt dat nog niet helemaal uit de verf.

Net als de VVD benoemt Swollwacht zzp’ers niet expliciet. De lokalo’s nemen hen (veronderstel ik althans) mee onder het kopje ‘Ondernemers moeten kunnen ondernemen’.

Als dat zo is, krijgen die zzp’ers in het programma een dubbele boodschap te horen.

Aan de ene kant moeten ondernemers kunnen ondernemen en mogen zij niet worden belemmerd door ondoorzichtige en/of overbodige regeldruk. Aan de andere kant moeten ze wel samen met de gemeente iedereen aan ‘een passende baan’ helpen. Dat wordt een lastige opdracht voor zelfstandige professionals. Die hebben er namelijk juist voor gekozen om hun klanten van dienst te zijn zonder daar een hele organisatie voor op te tuigen.

zzp zwolitico infogr

En mijn stem gaat naar…

Al met al vind ik het beslist een positieve ontwikkeling dat de meeste partijen bij deze lokale verkiezingen voor het eerst aandacht besteden aan zzp’ers. En al helemaal als zij dat doen in relatie tot de beperkte maar daarom niet minder belangrijke eigen bevoegdheden van de gemeente. Wat dat betreft verdienen met name de PvdA, D66 en de SP een pluim.

Betekent dat dan meteen dat mijn stem straks gaat naar een van die partijen? Dat zou kunnen, maar een automatisme is het niet. Ik ben namelijk meer dan die zzp’er. Ik ben ook echtgenoot, vader, misschien ooit opa, buurtbewoner, consument, burger – noem maar op. Al die rollen brengen allemaal hun eigen verantwoordelijkheden met zich mee. Die ga ik dus proberen met elkaar te rijmen, als ik op 21 maart een vakje rood kleur.

Pierre Spaninks is ZZP-expert. Hij onderzoekt de rol van zelfstandige professionals in economie en samenleving. Daar spreekt, schrijft en adviseert hij over. Elke zaterdag te horen in BNR’s ZZP Café, elke zondag te lezen bij Quote.Heeft meerdere boeken op zijn naam, waaronder ZZP’ers: marktvernieuwers of marktverziekers?

Lees ook:
Kieswijzer maakt een ding duidelijk: er valt weinig te kiezen
Ouderenzorg: meer aandacht voor zelfstandig wonen en extramurale zorg
Openbaar vervoer: Zwolle dieselt vrolijk door

 

 

Be the first to comment

Leave a Reply